Pabaon

Ang aking mga natutunan sa naging talakayan

Isang intensib na talakayan na naman ang naganap. Maraming bagay muli ang aking natutunan. Mga kaalamang magagamit ko sa higit na pagpapalalalim ng aking pagkaunawa sa panitikan. Habang nagpapatuloy ang diskusyon ay naitanong sa amin kung ano ang aming argumento sa patungkol sa “Kung ano nga ba ang basurang panitikan? ” at kung mayroon bang ganito. Nagkaroon nang palitan ng kuro kuro at ideya patungkol sa argumentong ito. Subalit para sa akin, mahuhusgahan ko lamang ang isang akda base sa halaga nito. At ang halaga ng isang akda ay masusukat sa kung gaano karami ang mga bagay at aral na mapupulot ng mga magbabasa nito. Kung tunay nga ba itong kapaki-pakinabang. Naniniwala ako na ang panitikan na kayang maghandog ng kapakinabangan sa mga mambabasa ay hindi matatawag na basura.

Napag-usapan din sa talakayan ang “Transgresibong Akda”. Ayon kay Jun Cruz Reyes, ang kahulugan nito ay ang pagsusulat na lumilihis sa pamantayan. Gumagawa ng sariling landas ang may-akda. Sila ay mga manunulat na hindi tradisyunal o conventional. Nagagawa rin nilang makapagparinig ng mga bagong tinig at boses sa kanilang mga mambabasa. Nabanggit din na mahusay na paraan nang pagsulat ay conversational. Ang ibig sabihin ay masasabing epektib ang pagsulat kung parang hindi ka lamang nagbabasa. Bagkus parang kinakausap at ipinaparanas sa iyo ng manunulat ang kaniyang akda.

Dagdag pa sa aking mga natutunan ay “Kung hindi makasulat nang matino bunga ng imahinasyon, baka ang isang tao ay salat sa pag-iisip at maging sa pagsasaliksik.” Pinapakahulugan lamang nito na kinakailangan ng karanasan, pag-aaral at obserbasyan na susuporta sa pagsusulat. Nahagip din ng naging diskusyon ang ilang problema ng mga dating manunulat. Isa rito ay ang pagiging Patriarchal ng panitikan noon. Iilan lamang ang mga babaeng manunulat. Ngunit sa kasalukuyan ay mababakas naman na mayroon na ring mga kababaihang gumawa ng kanilang pangalan sa larangan ng Panitikan. Ikalawang suliraning nabanggit ay baduy ang pananaw sa panitikan noon lalo na kung ang gamit nitong wika ay Filipino. Naging malaking suliranin ito dahil sa pananaw ng mga Pilipino na walang silbi at baduy ang mga akdang naisulat sa Filipino at gawa ng mga Pilpino. Gayunpaman, ang mga problemang ito ay paunti unti nang nasusulosyunan sa kasalukuyan. Makikita ngayon, hindi man ganoon kamakapangyarihan, ngunit mayroon ng mga Pilipinong sumusuporta sa Panitikang Pilipino. At sana sa pagdating ng mga susunod pang mga panahon, ay tuluyan ng lumago ang pag-unawa at pagmamahal ng mga Pilipino sa Panitikan.